Rozbudowa zakładu produkcyjnego bez zatrzymywania działalności
Rozbudowa zakładu produkcyjnego przy utrzymaniu bieżącej działalności jest znacznie bardziej wymagająca niż realizacja nowego obiektu na niezagospodarowanej działce. Plac budowy funkcjonuje wtedy obok aktywnych linii technologicznych, transportu wewnętrznego, pracowników i istniejących instalacji. O powodzeniu inwestycji decyduje więc nie tylko technologia wykonania, ale przede wszystkim etapowanie robót, koordynacja z produkcją i precyzyjne przygotowanie punktów, w których nowa część obiektu zostanie połączona z istniejącym zakładem.
Rozbudowę należy zaprojektować wokół działającego procesu produkcyjnego
W przypadku czynnego zakładu harmonogram budowlany nie może powstawać w oderwaniu od harmonogramu produkcji. Już przed rozpoczęciem robót konieczne jest ustalenie, które strefy muszą pozostać dostępne przez cały czas, gdzie odbywa się transport surowców i wyrobów, jak przebiegają drogi pracowników oraz które instalacje mają krytyczne znaczenie dla funkcjonowania zakładu.
W praktyce
rozbudowa zakładu produkcyjnego powinna zostać podzielona na logiczne etapy umożliwiające wykonanie możliwie dużej części prac bez ingerencji w istniejący proces.
Najpierw mogą powstawać niezależne konstrukcyjnie fragmenty obiektu, infrastruktura zewnętrzna czy nowe instalacje prowadzone do punktów przyszłego wpięcia. Dopiero po ich przygotowaniu wykonuje się roboty wymagające ingerencji w istniejącą halę.
Takie podejście ogranicza czas, przez który budowa bezpośrednio oddziałuje na produkcję.
Największe ryzyko znajduje się na styku starego i nowego obiektu
Sama budowa nowej części hali często nie jest najbardziej skomplikowanym etapem inwestycji. Krytyczny jest moment połączenia jej z istniejącym zakładem.
Dotyczy to zarówno konstrukcji i przegród budowlanych, jak i instalacji elektrycznych, wodno-kanalizacyjnych, wentylacyjnych, grzewczych, sprężonego powietrza, instalacji przeciwpożarowych czy systemów wykorzystywanych bezpośrednio w technologii produkcji.
Przed rozpoczęciem robót konieczne jest dokładne rozpoznanie istniejącej infrastruktury. Dokumentacja archiwalna powinna zostać zweryfikowana ze stanem rzeczywistym, ponieważ kolejne modernizacje wykonywane w czasie użytkowania zakładu nie zawsze są w pełni odwzorowane w pierwotnych projektach.
Szczególnie istotne jest określenie dostępnej rezerwy mocy i wydajności istniejących instalacji. Samo fizyczne podłączenie nowej części budynku nie oznacza jeszcze, że obecna rozdzielnia elektryczna, źródło ciepła, układ wentylacji czy sieć przeciwpożarowa mają parametry wystarczające do obsługi powiększonego obiektu.
„Przy rozbudowie czynnego zakładu nie możemy patrzeć wyłącznie na obszar, na którym prowadzimy roboty. Przy rozbudowie czynnego zakładu należy uwzględniać nie tylko obszar prowadzonych robót, ale również funkcjonowanie pozostałych wydziałów – przebieg transportu materiałów, kluczowe instalacje oraz procesy, których ciągłości nie można zakłócić. Najważniejsze roboty będące na ścieżce krytycznej harmonogramu realizujemy wcześniej tak, żeby samo przełączenie albo wpięcie było możliwie krótkie i przewidywalne.”
Robert Ślusarz – Dyrektor Zarządzający WOD-BUD
Bez zatrzymania działalności nie zawsze oznacza bez żadnego wyłączenia
Jednym z najczęstszych błędów jest założenie, że podczas całej inwestycji żadna instalacja nie może zostać wyłączona nawet na krótki czas.
W wielu przypadkach jest to technicznie możliwe dzięki wykonaniu obejść, zasilania tymczasowego, nowych odcinków instalacji równolegle do istniejących albo etapowaniu przełączeń. Nie wszystkie operacje można jednak wykonać bezpiecznie w ten sposób.
Wpięcie nowej rozdzielni, przebudowa głównego zasilania, ingerencja w instalację przeciwpożarową czy połączenie instalacji technologicznej może wymagać kontrolowanej przerwy.
Profesjonalne prowadzenie inwestycji polega wtedy nie na unikaniu postoju za wszelką cenę, lecz na ograniczeniu go do wcześniej ustalonego okna – np. zmiany technologicznej, weekendu lub planowanego postoju serwisowego.
Znacznie większym zagrożeniem dla zakładu jest nieplanowane odcięcie medium spowodowane źle przygotowanymi robotami.
Plac budowy i produkcja muszą zostać fizycznie rozdzielone
W czynnym zakładzie szczególnego znaczenia nabiera organizacja terenu.
Przepisy BHP wskazują wprost, że roboty budowlane, remontowe i montażowe prowadzone bez zatrzymania ruchu zakładu muszą być organizowane w sposób, który nie naraża pracowników wykonujących inne zadania na zagrożenia i uciążliwości. Przed rozpoczęciem prac warunki bezpieczeństwa powinny zostać uzgodnione pomiędzy zakładem a osobą kierującą robotami, a teren robót odpowiednio wydzielony i oznakowany.
W praktyce oznacza to potrzebę rozdzielenia ruchu budowlanego i zakładowego.
Należy zaplanować drogi dla ciężkiego sprzętu, miejsca dostaw materiałów, pracę żurawi, strefy składowania oraz dostęp ekip wykonawczych w taki sposób, aby nie kolidowały z transportem wewnętrznym i logistyką przedsiębiorstwa.
W zakładach działających przez całą dobę znaczenie ma również harmonogram dostaw. Przyjazd transportu konstrukcji stalowej w godzinach największego ruchu samochodów obsługujących produkcję może sparaliżować zakład nawet wtedy, gdy same roboty budowlane prowadzone są poza jego główną częścią.
Pył, hałas i drgania mogą być problemem technologicznym, a nie tylko uciążliwością
Przy rozbudowie zakładu produkcyjnego musi być uwzględniony charakter samej produkcji.
W niektórych branżach podstawowym problemem będzie pył powstający podczas cięcia lub rozbiórek. W innych – drgania, czasowe zmiany temperatury, wilgotności czy otwarcie przegrody oddzielającej produkcję od środowiska zewnętrznego.
Jeżeli w istniejącej hali znajdują się procesy wymagające określonych warunków środowiskowych, sposób wykonania przejścia pomiędzy starą i nową częścią musi zostać ustalony jeszcze przed rozpoczęciem robót.
Może to oznaczać zastosowanie tymczasowych szczelnych przegród, lokalnego odpylania, prowadzenie najbardziej uciążliwych prac poza godzinami produkcji lub wykonanie nowej obudowy jeszcze przed usunięciem części istniejącej elewacji.
Rozbudowa zmienia również warunki ochrony przeciwpożarowej
Powiększenie zakładu może wpływać na powierzchnię i układ stref pożarowych, drogi ewakuacyjne, zapotrzebowanie na wodę do celów przeciwpożarowych oraz zakres wymaganych urządzeń zabezpieczających.
Budynki i części budynków produkcyjnych oraz magazynowych kwalifikowane są w przepisach techniczno-budowlanych jako PM, a dopuszczalne powierzchnie stref pożarowych zależą m.in. od gęstości obciążenia ogniowego, liczby kondygnacji i zastosowanych zabezpieczeń.
Dlatego nie można automatycznie zakładać, że zabezpieczenia istniejącego obiektu będą wystarczające po jego powiększeniu.
Analizy wymaga również etap przejściowy. W czasie budowy nie można dopuścić do sytuacji, w której tymczasowe wygrodzenie, składowane materiały albo zmieniona organizacja komunikacji ograniczą istniejące drogi ewakuacyjne lub dostęp do urządzeń przeciwpożarowych.
Kluczowa jest koordynacja wykonawcy z utrzymaniem ruchu i produkcją
Przy inwestycji realizowanej na działającym obiekcie sam harmonogram robót budowlanych jest niewystarczający.
Potrzebny jest harmonogram uzgodniony z przedstawicielami produkcji, utrzymania ruchu, BHP, ochrony przeciwpożarowej i – w zależności od charakteru przedsiębiorstwa – technologami odpowiedzialnymi za proces.
Szczególnie dokładnie powinny zostać zaplanowane operacje krytyczne: przebicia przez istniejące przegrody, rozbiórki, przełączenia instalacji, transport elementów wielkogabarytowych czy uruchomienie nowych systemów.
Każda taka operacja powinna mieć jasno określony zakres, czas rozpoczęcia i zakończenia, odpowiedzialne osoby oraz sposób postępowania w przypadku nieprzewidzianej sytuacji.
Dobrze przygotowana rozbudowa minimalizuje ryzyko dla biznesu
Rozbudowa zakładu produkcyjnego bez zatrzymywania działalności jest możliwa, ale wymaga znacznie dokładniejszego przygotowania niż standardowa budowa hali.
Kluczowe są rzeczywista inwentaryzacja istniejącego obiektu, identyfikacja instalacji krytycznych, podział inwestycji na etapy, właściwa organizacja ruchu oraz przygotowanie wszystkich przełączeń jeszcze przed momentem ingerencji w czynny zakład.
Najważniejszym parametrem nie jest wtedy wyłącznie tempo robót. Równie istotna jest przewidywalność – Inwestor musi wiedzieć, kiedy budowa zbliży się do funkcjonującej produkcji i jakie działania będą w tym czasie wymagane po jego stronie.
WOD-BUD specjalizuje się w kompleksowej realizacji inwestycji budowlanych, obejmujących m.in. budowę hal przemysłowych, roboty ogólnobudowlane, infrastrukturę drogową oraz inżynierię wodno-kanalizacyjną. Tak szeroki zakres kompetencji ma szczególne znaczenie przy rozbudowie istniejących zakładów, gdzie poszczególne branże bezpośrednio wpływają na siebie.
Planujesz rozbudowę działającego zakładu produkcyjnego? Skontaktuj się z WOD-BUD. Odpowiednie etapowanie robót i przygotowanie punktów krytycznych pozwala prowadzić inwestycję tak, aby ograniczyć jej wpływ na bieżącą działalność przedsiębiorstwa.
FAQ – rozbudowa zakładu produkcyjnego
Czy można rozbudować zakład produkcyjny bez zatrzymywania produkcji?
W wielu przypadkach tak. Wymaga to odpowiedniego etapowania robót, oddzielenia budowy od stref produkcyjnych oraz wcześniejszego przygotowania przełączeń instalacji. Niektóre operacje mogą jednak wymagać krótkich, kontrolowanych przerw technologicznych.
Od czego rozpocząć rozbudowę zakładu produkcyjnego?
Od inwentaryzacji istniejącego obiektu, analizy procesu technologicznego oraz określenia instalacji, dróg komunikacyjnych i stref, których funkcjonowanie musi zostać utrzymane przez cały okres realizacji.
Co jest największym ryzykiem podczas rozbudowy czynnego zakładu?
Szczególnie krytyczne są ingerencje w istniejące instalacje, kolizje z infrastrukturą podziemną i technologiczną, zakłócenia logistyki oraz roboty prowadzone bezpośrednio na styku istniejącej i nowej części obiektu.
Jak ograniczyć czas wyłączenia instalacji podczas rozbudowy?
Nowe odcinki instalacji należy w miarę możliwości wykonać wcześniej i doprowadzić do przygotowanego punktu wpięcia. Samo przełączenie wykonuje się następnie podczas zaplanowanego okna technologicznego.
Czy rozbudowa hali wpływa na ochronę przeciwpożarową?
Może wpływać m.in. na układ i powierzchnię stref pożarowych, warunki ewakuacji, urządzenia przeciwpożarowe oraz instalację wodną do celów przeciwpożarowych. Każdy przypadek powinien zostać przeanalizowany indywidualnie.
Jak zabezpieczyć produkcję przed pyłem powstającym podczas budowy?
W zależności od procesu stosuje się m.in. szczelne przegrody tymczasowe, odpylanie miejscowe, odpowiednią organizację podciśnienia oraz prowadzenie części robót poza godzinami pracy danego obszaru produkcji.
Czy przed rozbudową trzeba zweryfikować istniejące instalacje?
Tak. Należy sprawdzić nie tylko ich przebieg, ale również parametry i dostępne rezerwy. Powiększenie zakładu może zwiększyć zapotrzebowanie na energię elektryczną, wodę, ciepło, chłód, wentylację, sprężone powietrze czy inne media technologiczne.
Dlaczego generalny wykonawca powinien być zaangażowany możliwie wcześnie?
Ponieważ przy działającym zakładzie technologia prowadzenia robót bezpośrednio wpływa na harmonogram produkcji. Wczesna analiza wykonawcza pozwala zaplanować etapowanie, logistykę i operacje krytyczne jeszcze przed rozpoczęciem prac.
