Odwodnienie terenu inwestycji nie powinno być projektowane dopiero wtedy, gdy znane są już ostateczne lokalizacje hali, parkingów i dróg wewnętrznych. Układ wysokościowy działki, powierzchnie uszczelnione, możliwości retencji, parametry odbiornika oraz warunki gruntowo-wodne wpływają na całe zagospodarowanie terenu. Jeżeli gospodarka wodami opadowymi pojawia się w projekcie zbyt późno, inwestor może stanąć przed koniecznością zmiany rzędnych, przebudowy sieci albo wygospodarowania miejsca na zbiornik, którego wcześniej nie przewidziano.
Odwodnienie zaczyna się od bilansu wód, a nie od doboru średnicy kanału
Pierwszym krokiem nie powinno być wyznaczenie przebiegu kanalizacji deszczowej. Najpierw trzeba określić, ile wody będzie spływało z projektowanego terenu i dokąd może zostać bezpiecznie skierowane.
Projektant analizuje powierzchnię dachów, parkingów, dróg, placów manewrowych, terenów zielonych i innych części inwestycji. Poszczególne powierzchnie mają różną zdolność do zatrzymywania i przepuszczania wody, dlatego w obliczeniach uwzględnia się m.in. charakter zlewni oraz odpowiednie współczynniki spływu.
Znaczenie mają również przyjęte parametry deszczu miarodajnego oraz wymagany poziom bezpieczeństwa systemu. Inaczej projektuje się odwodnienie niewielkiego parkingu, a inaczej zakładu przemysłowego z kilkoma hektarami dachów i nawierzchni szczelnych.
Dopiero taki bilans pozwala określić wymagane przepływy, pojemność retencji i sposób odprowadzania wód.
Kluczowe pytanie brzmi: gdzie trafi woda z inwestycji?
Dobrze zaprojektowane odwodnienie terenu inwestycji musi mieć określony odbiornik. Może nim być odpowiednio przygotowana kanalizacja deszczowa, urządzenie wodne, system retencyjno-rozsączający lub inne rozwiązanie dopuszczalne dla konkretnej lokalizacji.
Nie można jednak zakładać, że cała obliczeniowa ilość wody będzie mogła zostać natychmiast odprowadzona poza działkę. Przepustowość istniejącej sieci może być ograniczona, a warunki przyłączenia mogą określać maksymalny dopuszczalny odpływ.
Wtedy konieczne staje się zastosowanie retencji. Zbiornik przejmuje część objętości podczas intensywnego opadu, a następnie woda odprowadzana jest z kontrolowanym wydatkiem, np. przez regulator przepływu.
Właśnie dlatego lokalizacja i orientacyjna pojemność retencji powinny pojawić się już na poziomie koncepcji zagospodarowania terenu. Próba znalezienia miejsca na kilkusetmetrowy zbiornik podziemny po zaprojektowaniu parkingów, placów, budynku i wszystkich sieci jest zdecydowanie trudniejsza.
Prawo wodne traktuje odprowadzanie do wód wód opadowych lub roztopowych ujętych w system kanalizacji deszczowej jako usługę wodną, a określone sposoby gospodarowania wodami mogą wymagać odpowiednich zgód wodnoprawnych. Zakres formalności należy więc każdorazowo ustalić dla konkretnego rozwiązania i odbiornika.
„Odwodnienia nie projektuje się od studni do studni. Najpierw trzeba wiedzieć, jaką mamy zlewnię, ile wody pojawi się w systemie, gdzie możemy ją odprowadzić i z jakim maksymalnym przepływem. Dopiero później dobieramy kanały, retencję i urządzenia. Odwrócenie tej kolejności prawie zawsze kończy się zmianami w projekcie.” – mówi Damian Drzewosz, Dyrektor Operacyjny Inżynierii Wodno-Kanalizacyjnej WOD-BUD.
Rzędne terenu mogą zdecydować o działaniu całego systemu
Jednym z najważniejszych, a jednocześnie często niedocenianych elementów jest projekt wysokościowy terenu.
Spadki placów i dróg muszą kierować wodę do wpustów, odwodnień liniowych albo innych zaprojektowanych punktów odbioru. Trzeba jednocześnie zabezpieczyć wejścia do budynków, bramy, doki przeładunkowe, rampy oraz obniżone fragmenty terenu.
Szczególnie problematyczne są miejsca bezodpływowe. Jeżeli powstaną na etapie projektowania niwelety, sama kanalizacja nie zawsze rozwiąże problem. Woda naturalnie będzie gromadziła się w najniższym punkcie i w przypadku przekroczenia wydajności wpustu może zacząć zalewać sąsiednie obszary.
Dlatego odwodnienie terenu inwestycji powinno być koordynowane z projektem drogowym już podczas ustalania rzędnych.
Obowiązujące warunki techniczne wskazują również, że działka budowlana powinna mieć zapewnione odprowadzanie wód opadowych, a zmiana naturalnego spływu w celu kierowania wody na nieruchomość sąsiednią jest zabroniona. Podobny zakaz dotyczący szkodliwej zmiany kierunku lub natężenia odpływu wynika z Prawa wodnego.
Retencja i rozsączanie wymagają miejsca oraz rozpoznania gruntu
Retencja nie musi oznaczać wyłącznie dużego zbiornika betonowego. W zależności od warunków inwestycji można stosować m.in. zbiorniki otwarte lub podziemne, niecki retencyjne, rowy infiltracyjne czy systemy rozsączające.
Nie każde rozwiązanie można jednak zastosować na każdej działce.
Jeżeli rozważane jest rozsączanie, trzeba uwzględnić właściwości gruntu, jego przepuszczalność oraz warunki wodne. System infiltracyjny zaprojektowany bez rozpoznania warunków gruntowo-wodnych może nie osiągnąć zakładanej wydajności.
Z kolei zbiornik podziemny wymaga nie tylko odpowiedniej objętości, lecz także uwzględnienia obciążeń wynikających z jego lokalizacji, możliwości obsługi i czyszczenia oraz kolizji z pozostałą infrastrukturą.
Dlatego gospodarka wodami opadowymi powinna być powiązana z badaniami gruntu i projektem zagospodarowania działki, a nie rozpatrywana jako osobna branża przygotowywana na końcu.
Wody z placów przemysłowych mogą wymagać podczyszczania
Nie każda część zlewni powinna być traktowana identycznie.
Wody z połaci dachowych mają inny charakter niż odpływ z intensywnie użytkowanego placu manewrowego, parkingu czy części zakładu, na której może dojść do kontaktu wód opadowych z substancjami zanieczyszczającymi.
Dla wód opadowych i roztopowych ujętych w system kanalizacyjny i pochodzących z określonych zanieczyszczonych powierzchni szczelnych przepisy określają warunki ich wprowadzania do wód lub urządzeń wodnych. Dotyczy to m.in. terenów przemysłowych, składowych, baz transportowych oraz części parkingów.
W zależności od charakteru zlewni projekt może więc wymagać urządzeń podczyszczających. Ich dobór również powinien wynikać z rzeczywistego zagospodarowania terenu, rodzaju powierzchni i sposobu korzystania z danego obszaru.
Nie należy automatycznie zakładać, że każdy parking wymaga identycznego zestawu urządzeń. System powinien odpowiadać warunkom konkretnej inwestycji i obowiązującym wymaganiom.
Kanalizacja deszczowa konkuruje o przestrzeń z innymi sieciami
Kolejnym argumentem za wczesnym projektowaniem odwodnienia jest jego położenie wysokościowe.
Kanalizacja grawitacyjna wymaga zachowania odpowiednich spadków. Oznacza to, że jej przebiegu nie można dowolnie przesuwać w pionie za każdym razem, kiedy pojawi się kolizja z wodociągiem, kanalizacją sanitarną, siecią gazową, energetyką lub teletechniką.
Im później kanalizacja deszczowa zostanie wprowadzona do skoordynowanego projektu, tym większe ryzyko, że na kluczowej trasie będzie już znajdowała się inna infrastruktura.
Problem staje się szczególnie istotny przy dużych działkach przemysłowych. Kilkadziesiąt dodatkowych centymetrów zagłębienia na początku długiego odcinka może mieć znaczenie dla rzędnej kanału przy odbiorniku.
Dlatego przebieg głównych kolektorów, zbiorników, separatorów i punktów zrzutu powinien być koordynowany z pozostałymi sieciami możliwie wcześnie.
Trzeba myśleć także o przyszłej rozbudowie inwestycji
System zaprojektowany dokładnie na potrzeby pierwszego etapu może okazać się niewystarczający po dobudowaniu kolejnej hali albo wykonaniu następnego placu.
Każde zwiększenie powierzchni uszczelnionej zmienia bilans odpływu. Dach, który pojawi się w drugim etapie, to kolejna zlewnia generująca wodę wymagającą odbioru lub zagospodarowania.
Jeżeli rozwój zakładu jest przewidywany już podczas pierwszej inwestycji, warto sprawdzić możliwość etapowego powiększenia systemu retencji, pozostawić odpowiednie trasy infrastruktury i przeanalizować parametry głównych kolektorów.
Nie chodzi o bezwarunkowe przewymiarowanie instalacji. Chodzi o to, żeby decyzje pierwszego etapu nie uniemożliwiały racjonalnej rozbudowy systemu.
Dobre odwodnienie powstaje przed rozpoczęciem robót ziemnych
Najdroższe problemy z wodami opadowymi często nie wynikają z awarii urządzenia, lecz z błędnych założeń przyjętych wcześniej – zbyt niskich rzędnych, źle wybranego odbiornika, braku miejsca na retencję albo kolizji głównego kolektora z innymi sieciami.
Dlatego odwodnienie terenu inwestycji powinno być jednym z podstawowych elementów koncepcji, szczególnie przy halach przemysłowych, centrach logistycznych, zakładach produkcyjnych oraz rozległych parkingach i placach manewrowych.
WOD-BUD realizuje zarówno infrastrukturę wodno-kanalizacyjną, kanalizację deszczową, systemy retencji i urządzenia podczyszczające, jak również roboty drogowe i zagospodarowanie terenu. Połączenie tych branż pozwala koordynować odwodnienie z docelowymi nawierzchniami, układem komunikacyjnym oraz pozostałą infrastrukturą inwestycji.
Planujesz inwestycję przemysłową, magazynową lub infrastrukturalną? Skontaktuj się z WOD-BUD. Właściwe przygotowanie odwodnienia już na etapie koncepcji pozwala skoordynować gospodarkę wodami opadowymi z całym zagospodarowaniem terenu i ograniczyć kosztowne zmiany na późniejszych etapach realizacji.
FAQ – odwodnienie terenu inwestycji
Kiedy należy zaprojektować odwodnienie terenu inwestycji?
Najlepiej już podczas przygotowywania koncepcji zagospodarowania działki. Wtedy można skoordynować rzędne, drogi, place, budynki, retencję i przebieg pozostałych sieci.
Od czego zależy wielkość kanalizacji deszczowej?
Między innymi od powierzchni i charakteru zlewni, parametrów przyjętego opadu, współczynników spływu, ukształtowania terenu oraz możliwości odprowadzania wód do odbiornika.
Czy zawsze trzeba budować zbiornik retencyjny?
Nie. Konieczność oraz sposób retencjonowania zależą od bilansu wód, warunków odprowadzenia, możliwości odbiornika, zagospodarowania działki oraz przyjętego sposobu gospodarowania wodami opadowymi.
Czy wodę opadową można rozsączać na działce?
W określonych warunkach jest to możliwe, ale rozwiązanie wymaga oceny warunków gruntowo-wodnych oraz zgodności z wymaganiami dla danej inwestycji. Szczególnie istotna jest przepuszczalność gruntu i położenie zwierciadła wód gruntowych.
Po co wykonuje się retencję wód opadowych?
Retencja pozwala czasowo zgromadzić wodę podczas opadu i ograniczyć chwilowy odpływ do odbiornika. Może dzięki temu zmniejszyć wymagany przepływ odprowadzany poza teren inwestycji.
Czy wody z parkingu trzeba podczyszczać?
Zależy to m.in. od rodzaju i powierzchni terenu, charakteru zanieczyszczeń oraz sposobu odprowadzania wód. Dla określonych zanieczyszczonych powierzchni szczelnych przepisy wskazują wymagania jakościowe dotyczące odprowadzanych wód.
Dlaczego spadki terenu są ważne dla odwodnienia?
Ponieważ decydują o kierunku powierzchniowego przepływu wody. Nieprawidłowe rzędne mogą powodować powstawanie zastoisk lub kierowanie wody w stronę budynków, doków, ramp i innych wrażliwych obszarów.
Czy odwodnienie należy planować pod przyszłą rozbudowę zakładu?
Jeżeli rozbudowa jest przewidywana, warto uwzględnić ją w bilansie i koncepcji systemu. Kolejne dachy i powierzchnie utwardzone zwiększą ilość wód wymagających zagospodarowania.
Kto wykonuje odwodnienie terenów przemysłowych?
WOD-BUD realizuje roboty wodno-kanalizacyjne i drogowe, w tym kanalizację deszczową, systemy retencji, odwodnienia oraz urządzenia podczyszczające dla inwestycji infrastrukturalnych i przemysłowych.
